Bezpieczna praca z UTB zaczyna się od wiedzy, odpowiedzialności i znajomości przepisów

Urządzenia transportu bliskiego, czyli UTB, są powszechnie wykorzystywane w produkcji, magazynach, logistyce, transporcie, budownictwie i przemyśle. Należą do nich m.in. wózki jezdniowe podnośnikowe, podesty ruchome, suwnice, wciągniki, wciągarki, żurawie, dźwigniki, układnice magazynowe oraz inne urządzenia służące do przemieszczania osób lub ładunków. UDT publikuje wykaz kategorii urządzeń transportu bliskiego podlegających dozorowi technicznemu, obejmujący m.in. suwnice, żurawie, podesty ruchome i wózki jezdniowe podnośnikowe.

Eksploatacja takich urządzeń nie może być traktowana jak zwykła, codzienna czynność techniczna. To obszar, w którym liczy się bezpieczeństwo ludzi, stan techniczny urządzenia, kwalifikacje operatora, dokumentacja oraz przestrzeganie obowiązujących przepisów prawa.

W DOBRY KURS uczymy, że obsługa UTB to nie tylko umiejętność wykonania manewru. To odpowiedzialność za urządzenie, ładunek, otoczenie pracy i ludzi znajdujących się w pobliżu.

Czym jest eksploatacja UTB?

Eksploatacja urządzenia transportu bliskiego oznacza jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem, instrukcją, dokumentacją techniczną, decyzją dozoru technicznego oraz obowiązującymi przepisami.

W praktyce obejmuje to m.in.:

• przygotowanie urządzenia do pracy,
• wykonywanie czynności kontrolnych przed rozpoczęciem pracy,
• obsługę urządzenia przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje,
• przestrzeganie instrukcji eksploatacji,
• zgłaszanie nieprawidłowości i usterek,
• niedopuszczanie do pracy urządzenia niesprawnego,
• prowadzenie wymaganej dokumentacji,
• zapewnienie konserwacji przez osoby uprawnione,
• wykonywanie badań technicznych,
• przestrzeganie decyzji i zaleceń organu dozoru technicznego.

Rozporządzenie z 30 października 2018 r. określa warunki techniczne dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego; jego status w bazie ELI wskazany jest jako obowiązujący.

Podstawowe akty prawne dotyczące UTB

Eksploatacja urządzeń transportu bliskiego opiera się przede wszystkim na przepisach dotyczących dozoru technicznego i warunków technicznych eksploatacji UTB.

Do najważniejszych aktów należą:

1. Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym — określa zasady, zakres i formy wykonywania dozoru technicznego oraz jednostki właściwe do jego wykonywania. Aktualny tekst jednolity ustawy został ogłoszony w Dz.U. 2024 poz. 1194.
2. Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego — reguluje wymagania techniczne i organizacyjne związane z użytkowaniem UTB.
3. Wytyczne UDT dotyczące eksploatacji urządzeń transportu bliskiego — praktyczne opracowanie UDT dla eksploatujących UTB, omawiające zagadnienia związane z użytkowaniem urządzeń na różnych etapach ich życia. UDT wskazuje, że poradnik jest praktyczną dawką wiedzy dla eksploatujących urządzenia transportu bliskiego.

Obowiązki eksploatującego UTB

Eksploatujący, czyli podmiot użytkujący urządzenie, ma obowiązek zapewnić, aby urządzenie było używane zgodnie z przepisami, dokumentacją i zasadami bezpieczeństwa.

W praktyce oznacza to, że eksploatujący powinien zadbać o:

1. Zgłoszenie urządzenia do dozoru technicznego

Urządzenia podlegające dozorowi technicznemu powinny zostać zgłoszone do właściwej jednostki UDT. UDT wskazuje, że w celu zarejestrowania urządzenia technicznego należy złożyć wniosek o przeprowadzenie badania lub zmianę danych urządzenia podlegającego dozorowi.

2. Aktualną decyzję zezwalającą na eksploatację

Urządzenie objęte dozorem technicznym może być eksploatowane zgodnie z warunkami określonymi w decyzji organu dozoru technicznego. W materiałach UDT dotyczących bezpiecznej obsługi wskazano przykładowo, że dźwig budowlany może być legalnie eksploatowany, gdy posiada aktualną decyzję zezwalającą na eksploatację wydaną przez właściwą jednostkę dozoru technicznego.

3. Obsługę przez osoby posiadające kwalifikacje

Do obsługi urządzeń wymagających kwalifikacji należy kierować osoby odpowiednio przygotowane i posiadające wymagane zaświadczenia kwalifikacyjne. UDT udostępnia informacje dotyczące kwalifikacji osób oraz egzaminów potwierdzających przygotowanie do obsługi urządzeń technicznych.

4. Konserwację urządzenia

Urządzenie powinno być konserwowane zgodnie z wymaganiami dokumentacji technicznej, instrukcji eksploatacji oraz przepisów. Konserwacja ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa, ponieważ pozwala wykrywać zużycie, nieprawidłowości i usterki, zanim doprowadzą do awarii lub sytuacji niebezpiecznej.

5. Dokumentację eksploatacyjną

Eksploatujący powinien zapewnić dostęp do wymaganej dokumentacji urządzenia, w tym dokumentacji technicznej, instrukcji, protokołów badań, decyzji, zapisów dotyczących konserwacji oraz innych dokumentów wymaganych dla danego rodzaju UTB.

6. Reagowanie na usterki i nieprawidłowości

Urządzenie, którego stan techniczny może zagrażać bezpieczeństwu, nie powinno być użytkowane. Operator powinien zgłosić nieprawidłowości, a eksploatujący powinien zapewnić dalsze postępowanie zgodne z instrukcją i wymaganiami dozoru technicznego.

---

Obowiązki operatora UTB

Operator urządzenia transportu bliskiego odpowiada nie tylko za wykonanie zadania, ale również za ocenę bezpieczeństwa przed rozpoczęciem i w trakcie pracy.

Do podstawowych obowiązków operatora należy m.in.:

• zapoznanie się z instrukcją obsługi urządzenia,
• wykonanie czynności przed rozpoczęciem pracy,
• sprawdzenie stanu urządzenia w zakresie przewidzianym dla operatora,
• ocena otoczenia pracy,
• kontrola ładunku i warunków jego przemieszczania,
• przestrzeganie dopuszczalnych parametrów urządzenia,
• stosowanie się do zasad BHP,
• niedopuszczanie do pracy w warunkach niebezpiecznych,
• przerwanie pracy w razie zagrożenia,
• zgłaszanie usterek i nieprawidłowości przełożonemu lub osobie odpowiedzialnej.

Dobry operator nie działa „na pamięć”. Dobry operator rozumie urządzenie, otoczenie, ryzyko i swoją odpowiedzialność.

Dlaczego znajomość przepisów jest tak ważna?

Przepisy dotyczące UTB nie są teorią oderwaną od pracy. Ich zadaniem jest zapewnienie, aby urządzenia były użytkowane w sposób bezpieczny, przewidywalny i zgodny z wymaganiami technicznymi.

Znajomość przepisów pomaga:

• uniknąć pracy na urządzeniu bez wymaganej decyzji lub badań,
• prawidłowo organizować pracę operatorów,
• ograniczać ryzyko wypadków i awarii,
• właściwie reagować na usterki,
• przygotować pracowników do egzaminu UDT,
• prowadzić dokumentację urządzeń,
• budować kulturę bezpiecznej pracy w firmie.

Dla firmy oznacza to większy porządek organizacyjny. Dla operatora — większą świadomość i bezpieczeństwo. Dla kierownika — większy spokój o ludzi, urządzenia i proces pracy.

Eksploatacja UTB w praktyce firmowej

W codziennej pracy urządzenia transportu bliskiego są często wykorzystywane pod presją czasu: na produkcji, przy rozładunkach, w magazynach, na placach budowy i w transporcie wewnętrznym. To właśnie wtedy najłatwiej o rutynę, pośpiech i niebezpieczne uproszczenia.

Dlatego prawidłowa eksploatacja UTB wymaga:

• jasnych zasad pracy,
• przeszkolonych operatorów,
• aktualnej dokumentacji,
• sprawnego urządzenia,
• regularnej konserwacji,
• nadzoru nad terminami badań,
• właściwej organizacji miejsca pracy,
• odpowiedzialności po stronie operatora i pracodawcy.

Szkolenie operatora nie powinno być traktowane jako formalność. To jeden z elementów systemu bezpieczeństwa w firmie.

Jak DOBRY KURS wspiera firmy i operatorów?

W DOBRY KURS przygotowujemy uczestników do obsługi urządzeń transportu bliskiego oraz do egzaminu UDT. Tłumaczymy przepisy i obowiązki w sposób praktyczny — tak, aby uczestnik rozumiał, jak stosować wiedzę w realnej pracy.

Podczas szkoleń zwracamy szczególną uwagę na:

• obowiązki operatora,
• obowiązki eksploatującego,
• czynności przed rozpoczęciem pracy,
• zasady bezpiecznej obsługi,
• rozumienie dokumentacji urządzenia,
• ocenę ryzyka i otoczenia pracy,
• odpowiedzialność za ludzi, ładunek i urządzenie,
• przygotowanie do egzaminu UDT.

Naszym celem jest nie tylko przygotowanie do egzaminu, ale przede wszystkim budowanie świadomości operatora. Bo bezpieczeństwo zaczyna się od człowieka, który wie, co robi.

Najważniejsze przesłanie

Eksploatacja urządzeń transportu bliskiego to nie tylko użytkowanie sprzętu. To odpowiedzialność za bezpieczeństwo ludzi, sprawność pracy i zgodność z przepisami.

DOBRY KURS uczy nie tylko obsługi urządzeń, ale także odpowiedzialnego podejścia do pracy z UTB.

Zapytaj o szkolenie

Chcesz przygotować pracowników do obsługi urządzeń transportu bliskiego?
Potrzebujesz szkolenia dla operatorów wózków, podestów, suwnic, HDS lub innych UTB?

Skontaktuj się z nami — pomożemy dobrać odpowiedni kurs, zakres szkolenia i termin.

DOBRY KURS Sylwia Kaczmarek
Szkolenia UDT, UTB i maszyny budowlane
📞 794 543 096